Ege Arikan YENİÇAĞ ÖZEL – Türkiye’nin idari haritası henüz değişmedi ancak yeni il olması gündemdeki ilçelerin siyasi haritasında önemli değişiklikler yaşandı.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 1 Kasım 2026’da yeniden gündeme getirdiği “100 İl 1000 İlçe” projesiyle 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulmasını önerdi.
YENİÇAĞ, kamuoyunda daha önce il olmaya aday gösterilen ve TBMM’ye verilen tekliflerde adı geçen 27 ilçenin siyasi haritasını mercek altına aldı.
31 Mart 2024 yerel seçimlerinde bu ilçelerin 15’inde CHP, 7’sinde AK Parti, 4’ünde DEM Parti, 1’inde MHP belediye başkanlığını kazandı.
Ancak aradan geçen sürede CHP’den ayrılan belediye başkanları ve Yeni Parti’ye geçen meclis üyeleri, seçim gecesi ortaya çıkan tabloyu değiştirdi.
27 İLÇENİN 15’İNİ CHP KAZANDI, SONRA DENGELER DEĞİŞTİ
2024 seçim sonuçlarına göre CHP, özellikle Batı Anadolu, Marmara ve Akdeniz’deki büyük ilçelerde öne çıktı.
Alanya, Manavgat, Tarsus, Çorlu, Bandırma, Lüleburgaz, Akhisar ve Fethiye bu ilçeler arasında yer aldı.
Ancak 2026’ya gelindiğinde CHP’nin kazandığı belediyelerin bir bölümünde siyasi ayrışma yaşandı.
Bandırma Belediye Başkanı Dursun Mirza ile Akhisar Belediye Başkanı Ekrem Kayserili Yeni Parti’ye geçti.
Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik bağımsız kalırken, Tarsus Belediye Başkanı Ali Boltaç ve Lüleburgaz Belediye Başkanı Murat Gerenli CHP’den istifa etti.
Böylece 2024’te CHP’nin kazandığı 15 ilçenin en az 5’inde belediye başkanlarının siyasi konumu değişmiş oldu.
BANDIRMA’DA 16, ALANYA’DA 22 MECLİS ÜYESİ YENİ PARTİ’YE GEÇTİ
En dikkat çekici gelişmeler Bandırma ve Alanya’da yaşandı.
Bandırma Belediye Başkanı Dursun Mirza, 7 Ağustos 2026’da 16 belediye meclisi üyesiyle birlikte Yeni Parti’ye katıldı. CHP’nin belediye meclisindeki üye sayısı 4’e geriledi.
Alanya’da ise Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik’in CHP’den ayrılmasının ardından 22 belediye meclisi üyesi Yeni Parti’ye geçti.
Alanya Belediyesi’nin güncel meclis listesinde Yeni Parti 22, CHP ise 2 üyeyle temsil ediliyor. Özçelik belediye başkanlığı görevini bağımsız sürdürüyor.
Akhisar’da da 2024 seçimlerini CHP adayı Besim Dutlulu kazanmıştı. Dutlulu’nun Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığına geçmesinin ardından görevi devralan Ekrem Kayserili, belediyenin güncel meclis listesinde Yeni Parti Grubu içinde yer alıyor.
Tarsus’ta Ali Boltaç, hakkında yürütülen disiplin sürecinin ardından 22 Ekim’de CHP üyeliğinden istifa etti. Lüleburgaz Belediye Başkanı Murat Gerenli ise 5 Ağustos’ta partisinden ayrıldığını duyurdu.
Boltaç ve Gerenli’nin Yeni Parti üyelikleri doğrulanmadığı için bu iki belediye, Yeni Parti yönetimindeki belediyeler arasında değerlendirilmiyor.
YENİ PARTİ’NİN ETKİSİ NEDEN ÖNEMLİ?
Yeni Parti’ye katılan belediye başkanları ile meclis üyeleri arasındaki ayrım, projenin siyasi analizinde önem taşıyor.
Çünkü belediye başkanının parti değiştirmesi, belediyenin yönetimindeki siyasi kimliği etkilerken meclis üyelerinin toplu geçişi karar alma süreçlerindeki parti dağılımını da değiştirebiliyor.
Bandırma’da belediye başkanı ve 16 meclis üyesinin, Alanya’da ise 22 meclis üyesinin Yeni Parti’ye geçmesi bunun iki örneği.
Ancak bu değişiklikler, geçmiş seçim sonuçlarının Yeni Parti’nin milletvekili oylarıymış gibi kullanılabileceği anlamına gelmiyor.
2024’te CHP listelerinden seçilen isimlerin 2026’da başka bir partiye katılmasıyla genel seçimlerde ortaya çıkacak oy dağılımı arasında doğrudan bir eşitlik kurulamaz.
BAHÇELİ’NİN 19 İLÇESİYLE 27 ADAY İLÇE AYNI LİSTE DEĞİL
Bahçeli’nin 2 Kasım’da il olabilecek yerleşimler arasında saydığı 19 ilçe şunlar:
Polatlı, Konya Ereğli, Ünye, Vezirköprü, Zonguldak Ereğli, Erciş, Doğubayazıt, Ahlat, Ergani, Midyat, Siverek, Elbistan, Kozan, Alanya, Tarsus, Fethiye, Akhisar, Lüleburgaz ve Bandırma.
Yeniçağ’ın 27 ilçelik araştırması ise daha geniş bir aday havuzuna dayanıyor. Bu havuzda Gebze, İnegöl, Çorlu, Manavgat, İskenderun ve Akşehir gibi ilçeler de bulunuyor.
Bahçeli’nin işaret ettiği 19 ilçenin tamamının kesin olarak il yapılacağına ilişkin bir yasa henüz bulunmuyor. Nihai listeyi ve yeni il sınırlarını TBMM belirleyecek.
100 İL OLURSA 600 SANDALYE NASIL DAĞITILACAK?
Projenin siyasi sonuçlarını belirleyecek en önemli başlıklardan biri milletvekili dağılımı.
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’na göre mevcut sistemde her ile öncelikle bir milletvekili ayrılıyor. Kalan sandalyeler nüfus esasına göre dağıtılıyor.
81 il için başlangıçta 81 sandalye ayrılırken nüfusa göre dağıtılacak 519 sandalye kalıyor.
İl sayısı 100’e yükselirse başlangıçta ayrılacak sandalye sayısı 100’e çıkacak, nüfusa göre dağıtılacak sandalye sayısı ise 500’e düşecek.
Bu düzenleme, yeni illere 19 ek milletvekili verileceği anlamına gelmiyor. TBMM’deki toplam sandalye sayısı 600 olarak kalacak.
Mevcut illerin nüfusları ve seçim çevreleri yeniden hesaplanacağı için bazı illerin milletvekili sayıları değişebilecek.
CHP Mİ, AK PARTİ Mİ? SANDALYE HESABI NEDEN FARKLI?
27 aday ilçenin 15’inde CHP’nin 2024 yerel seçimlerini kazanmış olması, yeni iller kurulursa CHP’nin aynı oranda milletvekili çıkaracağı anlamına gelmiyor.
Milletvekili seçimleri belediye başkanlığı seçimlerinden farklı bir sistemle yapılıyor.
Türkiye’de kullanılan D’Hondt yönteminde seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı, oyların sandalyeye dönüşmesinde belirleyici.
Özellikle iki veya üç milletvekili çıkaran seçim çevrelerinde büyük partilerin sandalye kazanma avantajı artabilir. Daha düşük oy oranlarına sahip partilerin temsil edilmesi ise güçleşebilir.
Ancak yeni illerin sınırları, nüfusları ve milletvekili sayıları kesinleşmediği için hangi partinin kaç sandalye kazanacağını hesaplamak mümkün değil.
Önceki araştırma dosyasında yapılan simülasyon, 2023 oylarının değişmeden kalacağı ve belirli ilçelerin ayrı seçim çevreleri oluşturacağı varsayımlarına dayanıyordu. Bu nedenle söz konusu sonuçlar kesin milletvekili dağılımı olarak değerlendirilmedi.
İLÇELER AYRILINCA ANA İLLERİN DENGESİ DE DEĞİŞECEK
Yeni il kurulmasının siyasi etkisi yalnızca il statüsü kazanacak ilçeyle sınırlı kalmayacak.
Örneğin Alanya’nın Antalya’dan, Bandırma’nın Balıkesir’den, Tarsus’un Mersin’den ayrılması halinde bu illerin nüfusları ve seçim çevreleri yeniden şekillenecek.
Bunun hangi parti açısından nasıl bir sonuç doğuracağını belirlemek için yeni illere hangi ilçelerin bağlanacağının da bilinmesi gerekiyor.
Dolayısıyla yeni ilçelerin belediye yönetimlerindeki parti değişiklikleriyle milletvekili seçimlerindeki olası sonuçlar birbirinden ayrı incelenmeli.
İDARİ REFORM MU, SEÇİM HARİTASINDA YENİ DÖNEM Mİ?
Bahçeli, 100 il projesini nüfus artışı, ekonomik gelişme, coğrafi konum ve kamu hizmetlerine erişim ihtiyaçlarıyla gerekçelendiriyor.
Projeyi savunanlara göre büyüyen ilçelerin il statüsüne kavuşması, yerel hizmetlerin daha etkin yürütülmesine katkı sağlayabilir.
Öte yandan il sınırlarının değiştirilmesi, milletvekili seçim çevrelerinin yeniden belirlenmesini de gerektireceği için siyasi tartışmalara yol açıyor.
Türkiye’de son olarak Düzce’nin 1999 yılında il yapılmasıyla il sayısı 81’e yükselmişti. Proje yasalaşırsa 27 yıl sonra ilk kez yeni iller kurulabilecek.
YENİÇAĞ’IN ARAŞTIRMASI NE GÖSTERİYOR?
100 il projesinin siyasi sonuçları açısından üç ayrı tablo ortaya çıkıyor.
İlki, 2024 yerel seçimleri. Kamuoyunda il olmaya aday gösterilen 27 ilçenin 15’inde CHP belediye başkanlığını kazandı.
İkincisi, 2026’daki siyasi değişimler. CHP’nin kazandığı ilçeler arasında Bandırma ve Akhisar’da Yeni Parti’ye geçişler yaşandı. Alanya’da belediye meclisinin siyasi dağılımı değişti. Tarsus ve Lüleburgaz’da ise belediye başkanları CHP’den ayrıldı.
Üçüncüsü, Meclis aritmetiği. İl sayısının 100’e çıkarılması halinde 600 milletvekilli sistemde seçim çevreleri ve sandalye dağılımı yeniden belirlenecek.
Dolayısıyla projenin siyasi etkisi, yalnızca 2024’te hangi partinin kaç belediye kazandığına bakılarak açıklanamaz.
Yeni illerin nerede kurulacağı, mevcut illerin sınırlarının nasıl değişeceği ve seçmenin genel seçimlerde hangi partilere yöneleceği belirleyici olacak.
Türkiye’nin idari haritası henüz değişmedi. Ancak Yeniçağ’ın incelediği ilçelerde yaşanan siyasi hareketlilik, yerel seçimlerin ortaya çıkardığı parti haritasının değişmeye başladığını gösteriyor.
ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ
Bu çalışmada il olması kamuoyunda gündeme gelen 27 ilçenin 31 Mart 2024 yerel seçim sonuçları, Bahçeli’nin 2 Kasım 2026 tarihinde sıraladığı 19 ilçe ve doğrulanabilen belediye başkanı ile meclis üyesi parti değişiklikleri karşılaştırıldı.
27 ilçelik liste resmî il listesi değildir. 2024 seçim sonuçları güncel parti üyeliği olarak değerlendirilmedi. Yeni illerin sınırları kesinleşmediği için parti bazında milletvekili tahmini yapılmadı.
Başlıca kaynaklar: TBMM kanun teklifleri veri tabanı, YSK, TÜİK, İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi.
